Calamiteiten en crisis
De overheid heeft een belangrijke rol bij het voorkomen en bestrijden van calamiteiten en crises. Na Enschede en Volendam is het belang van adequate vergunningverlening en een goede crisisbestrijdingsorganisatie des te duidelijker geworden.
We leven in een maatschappij die niet zonder risico’s is. Veel van deze risico’s zijn we samen bereid te nemen. We vliegen in vliegtuigen die kunnen neerstorten. We rijden in auto’s waardoor we het risico lopen betrokken te raken bij een ongeluk. We zijn steeds mobieler. We hebben benzinepompen en LPG-tankstations die de nodige gevaren met zich mee brengen. Onze welvaart brengt met zich mee dat er fabrieken zijn met gevaarlijke stoffen en tankauto’s die kunnen kantelen en in brand raken. Ook zijn er treinen met gevaarlijke stoffen, zoals ammoniak, die kunnen ontsporen. De meeste van deze risico’s zijn klein, maar ze zijn er wel. De gevolgen hiervan kunnen groot zijn. Denk maar aan de Bijlmerramp of de rampen die Enschede en Volendam troffen.
Heemskerk is onderdeel van de Veiligheidsregio Kennemerland. Een organisatie die in het leven is geroepen om de veiligheid in de tien gemeenten te vergroten, met daarbij de wetenschap dat een gemeente een grote calamiteit niet alleen af kan handelen en dan regionale bijstand nodig heeft.
Tevens is de voorbereiding op een ramp geen aangelegenheid van een gemeente alleen. In een regio als Kennemerland zijn er al snel andere gemeenten bij betrokken.
De Veiligheidsregio Kennemerland (VRK) bestaat uit de gemeenten Haarlemmermeer, Haarlemmerliede en Spaarnwoude, Haarlem, Heemstede, Bloemendaal, Zandvoort, Velsen, Beverwijk, Heemskerk en Uitgeest.
Deze VRK heeft in dat kader een risico-inventarisatie gemaakt, die regelmatig wordt geactualiseerd. Bij deze inventarisatie zijn de risico’s in beeld gebracht en verdeeld in categorieën.
In deze gids leest u een opsomming met een beschrijving van de risico’s en wat u zelf kunt doen om die risico’s te beperken.
Denk vooruit
Vanuit de Rijksoverheid is in het kader van de voorbereiding op rampen de campagne ‘Denk Vooruit’ gelanceerd met als motto “goed voorbereid zijn heb je zelf in de hand”.
Deze campagne is er op gericht dat u weet wat u moet doen als er een ramp of calamiteit plaatsvindt.
Voor meer informatie over deze campagne en een gedegen voorbereiding op rampen verwijzen wij u naar de website www.denkvooruit.nl
Sirenes
In het kader van de voorbereiding op rampen worden elke eerste maandag van de maand om 12 uur de sirenes getest. Enige uitzondering is als de eerste maandag van de maand op een officiële feestdag valt (bijvoorbeeld tweede Pinksterdag). Dan wordt de test een maand doorgeschoven.
Op elk ander moment geldt: ga naar binnen, sluit ramen en deuren en zet radio of TV aan en stem af op radio of TV Noord Holland. Radio: Etherfrequentie 88.9 Mhz, kabelfrequentie 89,5 Mhz.
TV: via de kabel op kanaal 10 (210,25 Mhz) en via de ether kanaal 55.
Minder redzamen
Voor mensen die zich in het dagelijks leven minder goed kunnen redden door een (geestelijke) gezondheidsbeperking is het wellicht van nog groter belang dat zij zich gedegen voorbereiden op een eventuele ramp of calamiteit.
Vanuit de landelijke taskforce handicap en samenleving is voor deze groep de campagne “niet bang, maar voorbereid” gestart. Op de website www.denkvooruit.nl is een link opgenomen voor mensen die verminderd zelfredzaam zijn.
Tevens heeft de taskforce een folder uitgebracht (niet bang maar voorbereid) die ook op deze website is in te zien, maar waarvan wij onderstaand de belangrijkste aanbevelingen hebben overgenomen.
Tips voor mensen met een licht verstandelijke beperking
- Informeer bekenden over uw beperking en hoe zij u kunnen helpen in geval van nood.
- Oefen hoe u het huis snel kunt verlaten.
- Kunt u uw huis niet verlaten? Ga dan voor het raam aan de straatkant staan, zodat brandweer u kan zien.
- Volg de instructies van de hulpdiensten op.
Tips voor mensen met een visuele beperking
- Vraag omstanders om informatie en/of hulp.
- Neem bij evacuatie uw mobieltje en geleidestok mee.
- Reist u met openbaar vervoer? Loop in geval van nood met de stroom mee en vraag een medepassagier of u kunt inhaken.
- Uw geleidehond kan bij een ramp gedesoriënteerd zijn raken. Denk ook aan een voorraad voedsel en water voor uw huisdier.
Tips voor mensen met een auditieve beperking
- Zorg voor een voorraad batterijen voor uw hoortoestel.
- Informeer bekenden over hoe zij u kunnen helpen in een noodsituatie.
- Houd e-mail, sms, lichtkranten, pushmail, televisie (teletekst) of internet in de gaten.
- Maak uw beperking bij een ramp snel kenbaar.
- Probeer informatie in te winnen op straat.
- Ga mee in de stroom mensen.
Risico’s en maatregelen
Naast een gedegen voorbereiding is het goed om te weten wat u moet doen als er toch onverhoopt iets gebeurt in uw omgeving. Daarnaast verschaffen wij u in onderstaand overzicht een beeld van wat er door diverse partijen wordt gedaan om de risico’s zo klein mogelijk te maken.
Brand
Overal kan brand uitbreken, hoe voorzichtig u ook bent: bij u thuis, op uw werk of bij de buren. Bescherm uw huis door goede voorzorgsmaatregelen te treffen. Zorg dat als u een ruimte verlaat, u nooit het gas aan laat staan, kaarsen onbewaakt laat branden of sigaretten niet uitmaakt. Laat de televisie niet in de stand-by stand staan. Ook wasmachines en drogers kunnen een risico vormen als u deze onbeheerd laat draaien. Gebruik droog hout voor de open haard en laat regelmatig uw schoorsteen vegen. Wees alert met kleine kinderen en plaats rookmelders.
Door deze voorzorgsmaatregelen kunt u brand voorkomen. Als er toch brand uitbreekt, zorg dan dat u uw medebewoners waarschuwt en het pand zo snel mogelijk verlaat. Bel 112. Probeer geen spullen mee te nemen of te redden. De vlammen verspreiden zich onvoorstelbaar snel, waardoor het steeds moeilijker wordt om aan de brand te ontsnappen.
Probeer van te voren met uw huisgenoten af te spreken hoe u een woning verlaat bij brand.
Als u in een groot gebouw bent, let dan goed op de bordjes die de vluchtwegen aangeven. Elke plaats waar veel mensen samenkomen, moet voorzien zijn van vluchtroutes.
Echter, in een gebouw weten mensen vaak niet waar de nooduitgang is. U kunt zich beschermen door bij binnenkomst te kijken waar de nooduitgang is. Sowieso is dat verstandig op plaatsen waar u veel komt, zoals uw werk. U weet dan welke kant u op moet om bij een incident de locatie zo snel en zo rustig mogelijk te verlaten.
Probeer in ieder geval niet in paniek te raken.
Hinder de brandweer niet bij het blussen. Het is in uw belang dat de brand zo snel mogelijk geblust wordt. Vaak worden slangen aangesloten op ondergrondse brandkranen (een put in de weg of het trottoir). Laat die brandkranen vrij, zet er bijvoorbeeld niet uw auto op.
Brand geeft rook en rook is altijd gevaarlijk!!!
Rook is schadelijker naarmate er meer gevaarlijke stoffen inzitten. Stoffen kunnen de rook kleuren. Afhankelijk van de stof is er kans op tranende ogen, prikkelende neus en keel en ademhalingsproblemen. Ga bij een brand dan ook nooit in de rook staan. Zijn er gevaarlijke stoffen bij betrokken, dan wordt u daarvan zo snel mogelijk op de hoogte gebracht. Volg de instructies die u dan krijgt altijd op.
In zijn algemeenheid geldt bij rook van buitenaf: ga naar binnen, sluit ramen en deuren en luister naar Radio/TV Noord-Holland. Zodra u weer naar buiten kunt of als u eventueel uw woning moet verlaten, zoals bij de grote natuurbranden van augustus en september 2009 in de Noord Hollandse duinen, hoort u dat via de hulpverleningsorganisaties (geluidswagens) en via radio Noord Holland.
Giftige stoffen
In onze regio met veel industrie wordt op diverse plaatsen met giftige stoffen gewerkt en worden deze ook getransporteerd van of naar deze bedrijven. Belangrijk gegeven is dat per 1 januari 2010 DSM Agro niet langer ammoniak produceert op het Corus terrein en dat dus ook de transporten over spoor zijn gestopt.
Gevaarlijke (giftige) stoffen zijn er in drie vormen: als gas, vloeistof of vaste stof.
Van een vaste stof heeft vrijwel niemand last. Denk maar aan muizenkorrels. Als er een pak omvalt, dan worden de korrels gewoon weer opgeschept en teruggedaan in de verpakking. Handen wassen, en klaar. Is de vaste stof een poeder, dan kan het wegwaaien. Het kan worden ingeademd of zich op het lichaam vasthechten. Dat kan wel schadelijk zijn voor de gezondheid.
Giftige vloeistoffen zijn onder andere geconcentreerde schoonmaakmiddelen die vrijwel iedereen gebruikt, zoals bleekwater. Lekt er zo’n giftige vloeistof uit bijvoorbeeld een tankwagen, dan is er weinig kans dat u hiermee in contact komt. De brandweer voorkomt verspreiding en ‘derden’ ruimen de vloeistof op. Anders is het als er uit de vloeistof dampen (gassen) vrijkomen. Afhankelijk van de windsnelheid en -richting kan een zich snel uitbreidende gaswolk ontstaan. Deze giftige gassen kunnen worden ingeademd. Hierdoor kunnen de longen beschadigen en kan het zenuwstelsel worden aangetast. De schade hangt af van de tijd dat iemand is blootgesteld aan de gassen en de dosis die is ingeademd.
Risico’s bij bedrijven bestaan in allerlei soorten en maten. In deze brochure hebben we het over bedrijven die met gevaarlijke en brandbare stoffen of producten werken en waarbij zich ongevallen kunnen voordoen. Welke dat zijn, wordt bepaald in de Wet milieugevaarlijke stoffen.
Deze wet kent een aantal categorieën stoffen die om verschillende redenen als gevaarlijk kunnen worden aangeduid. Ze kunnen brandbaar, explosief, giftig of bijtend zijn. In deze categorie vallen, naast bedrijven, ook LPG-stations en zwembaden. Bedrijven met een klein risico, zoals garagebedrijven, staan niet op de lijst. De effecten van een ongeval bij een garagebedrijf zijn minder groot dan bij een ongeval met bijvoorbeeld een LPG-station.
Alle risicovolle bedrijven moeten voldoen aan een aantal wettelijke verplichtingen voor het voorkomen en het bestrijden van een eventuele calamiteit. Bij deze bedrijven wordt ook gewerkt met zogeheten veiligheidscontouren om met name de gevolgen van een calamiteit zo gering mogelijk te maken. Tevens kan de gemeente via bijvoorbeeld het bestemmingsplan al vroegtijdig sturen bij de vestiging van dit soort bedrijven binnen de bebouwde kom. Ook op deze manier kan het risico op een grootschalig incident worden beperkt.
Brandbare en giftige stoffen (waaronder LPG en ammoniak) worden vooral per spoor, over de weg en over waterwegen vervoerd. Het transport is aan strenge veiligheidsmaatregelen en controleprocedures gebonden. De stoffen worden bijvoorbeeld vervoerd in speciale, vaak dubbelwandige, tanks.
De gemeente, de provincie, de politie, de brandweer en de geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en crises (GHOR) maken plannen voor het geval er onverhoopt toch iets gebeurt bij een bedrijf met giftige stoffen of het transport van deze stoffen, waarmee van tevoren te bepalen is hoeveel brandweermensen, politiemensen en ambulances ingezet moeten worden, of de bevolking gewaarschuwd moet worden en welke maatregelen en voorzieningen getroffen zijn om de bevolking te informeren.
Wat kunt u doen als er gevaarlijke stoffen vrijkomen?
Op het moment dat er een gevaarlijke stof vrijkomt, kunt u last krijgen van tranende ogen en hoesten.
1. U moet dan zo snel mogelijk naar binnen gaan en ramen en deuren sluiten en alle ventilatieapparatuur uitschakelen. Dit om te voorkomen dat de stoffen uw huis of een ruimte waarin u zich op dat moment bevindt, binnendringen en u de stoffen inademt.
2. Als er iets ernstigs aan de hand is, wordt u daarvan zo snel mogelijk op de hoogte gebracht. Dat kan gebeuren door de (waarschuwings)sirenes of het omroepen van berichten via een geluidswagen van de politie.
3. Zet uw radio of televisie op Radio/TV Noord-Holland. Hierop volgen verdere instructies. Ook informatie over bijvoorbeeld de opvang van uw kinderen op school hoort u via RTV Noord-Holland. Bel niet zelf naar de verblijfplaats van uw medegezinsleden. Het telefoonnet raakt dan overbelast.
Radio: Etherfrequentie 88.9 Mhz, kabelfrequentie 89,5 Mhz.
TV: via de kabel op kanaal 10 (210,25 Mhz) en via de ether kanaal 55.
4. Als het beter is dat u naar een andere plaats gaat, hoort u dat via RTV Noord-Holland of via geluidswagens van de politie. Houdt u zich altijd aan de instructies van de deskundigen van de hulpverleningsdiensten.
